Τσικνοπέμπτη, το νόστιμο έθιμο της Αποκριάς - The Daily Owl
fade
15643
post-template-default,single,single-post,postid-15643,single-format-standard,eltd-core-1.0,flow child-child-ver-1.0.0,flow-ver-1.3,,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-grid-1300,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-type2,eltd-fixed-on-scroll,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-menu-item-first-level-bg-color,eltd-dropdown-default,wpb-js-composer js-comp-ver-4.11,vc_responsive

Τσικνοπέμπτη, το νόστιμο έθιμο της Αποκριάς

Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα έθιμα του Καρναβαλιού είναι η Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη. Το όνομά της προέρχεται από τις λέξεις «τσίκνα» και «Πέμπτη», καθώς παραδοσιακά αυτή τη μέρα ψήνεται και καταναλώνεται μεγάλη ποσότητα κρέατος. Ο σκοπός αυτής της ημέρας είναι να προετοιμάσει τους Χριστιανούς για τη νηστεία της Σαρακοστής, αφού από ήδη από την προηγούμενη μέρα έχει ξεκινήσει η νηστεία του κρέατος (Αποκριά= από του κρέατος). Κατά την ορθόδοξη παράδοση η Τετάρτη και η Παρασκευή είναι πολύ σημαντικές ημέρες νηστείας κι έτσι επιλέχτηκε η Πέμπτη ως μέρα για κραιπάλες. Βρίσκεται στο μέσο της Κρεατινής Εβδομάδας, δηλαδή της δεύτερης εβδομάδας της Αποκριάς. Οι άλλες δύο εβδομάδες ονομάζονται Προφωνή και Τυροφάγου.

Οι ρίζες της Τσικνοπέμπτης χάνονται στο βάθος του χρόνου. Ωστόσο, θεωρείται ότι προέρχεται από τις διονυσιακές τελετές των Αρχαίων Ελλήνων και των Ρωμαίων, οι οποίες με το πέρασμα των αιώνων εκχριστιανίστηκαν. Σ’ αυτές τις γιορτές κατανάλωναν και στην αρχαιότητα άφθονο φαγητό και ποτό, αλλά και μασκαρεύονταν. Με αυτό τον τρόπο γιόρταζαν το τέλος του χειμώνα και τον ερχομό της άνοιξης και ήταν επίσης μια ιεροτελεστία για καλή ευφορία της γης. 

Βέβαια, η Τσικνοπέμπτη δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό έθιμο. Υπάρχουν αντίστοιχες μέρες και σε άλλες χώρες του κόσμου, όπως το Weiberfettnacht (το Καρναβάλι των γυναικών) στη Γερμανία, η Mardi Gras (Λιπαρή Τρίτη) στη Γαλλία και τη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ, η Jueves Lardero (Μεγάλη Πέμπτη) στην Ισπανία, αλλά και παρόμοιες παραδόσεις στην Ουγγαρία και την Πολωνία.

Η Τσικνοπέμπτη γιορτάζεται διαφορετικά σε κάθε μέρος της Ελλάδας. Ας δούμε παρακάτω τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα του κάθε τόπου.

  • Στην παλιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα κορφιάτικα πετεγολέτσα ή πετεγόλια ή πετέγολα, που θυμίζουν έντονα την comedia dell’ arte. Πρόκειται για το γνωστό σε όλους μας κουτσομπολιό και αποτελεί μέρος του κερκυραϊκού Καρναβαλιού. Τα πετεγολέτσα λαμβάνουν χώρα το βράδυ της Τσικνοπέμπτης στις κεντρικές πλατείες ή τα στενά δρομάκια των διαφόρων περιοχών του νησιού. Οι νοικοκυρές βγαίνουν στις φανέστρες (παράθυρα) των σπιτιών τους στήνοντας ένα πραγματικό πετεγουλιό, όπου υποτίθεται βγάζουν στη φόρα όλα τ’ άπλυτα της κάθε οικογένειας, με αποτέλεσμα να καυτηριάζουν διαχρονικούς τύπους ανθρώπων και καταστάσεων.
  • Στον Πόρο οι νέοι άντρες κλέβουν ένα μακαρόνι, το οποίο πρέπει να τοποθετήσουν κάτω από το μαξιλάρι τους για να δουν ποια θα παντρευτούν.
  • Στην Ιο, το βράδυ της Τσικνοπέμπτης μασκαράδες ζωσμένοι με κουδούνια προβάτων διασχίζουν τη Χώρα και επισκέπτονται σπίτια και καταστήματα. Αντίστοιχα στο Ηράκλειο της Κρήτης μικροί και μεγάλοι μασκαράδες βγαίνουν βόλτα στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.
  • Στη Σκόπελο οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στο Πεύκο, για να γλεντήσουν και να φάνε όλοι μαζί.
  • Στην Κομοτηνή τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν βρώσιμα είδη ως πεσκέσια. Ο άντρας στέλνει τον κούρκο (κότα), ενώ η γυναίκα στέλνει μια κότα γεμιστή για να φαγωθεί την Κυριακή της Αποκριάς και μπακλαβά. Επίσης, καψαλίζουν μια κότα, την οποία θα φάνε την επόμενη Κυριακή.
  • Στις Σέρρες ανάβουν μεγάλες φωτιές, στις οποίες, αφού ψήσουν το κρέας, οι πιο τολμηροί πηδούν ανάμεσα από τις φλόγες. Κατόπιν, ακολουθούν τα «προξενιά», όπου κάποιος αναλαμβάνει να αναμείξει τα κάρβουνα με ένα ξύλο.
  • Στη Νάουσα πρωταγωνιστούν οι «Μπούλες» και οι «Γενίτσαροι» και όλοι συγκεντρώνονται στην πλατεία Καρατάσου, όπου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις από τους πολιτιστικούς συλλόγους.
  • Όπως στον Πόρο έτσι και στην Ήπειρο οι νέοι βάζουν κάτω από το μαξιλάρι τους τις κορδέλες από το παραδοσιακό γαϊτανάκι, οι οποίες κόβονται στον τελευταίο (απογευματινό) χορό την τελευταία Κυριακή του Καρναβαλιού.
  • Στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης πραγματοποιούνται εκδηλώσεις όπως η «Βραδιά Παραδοσιακών Γεύσεων», όπου οι Λαογραφικοί Σύλλογοι της πόλης προσφέρουν εδέσματα, χορό και μουσική από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, ενώ στο Ξινό Νερό Φλώρινας γίνεται χορός μασκέ με ορχήστρα και παραδοσιακή μουσική.
  • Στη Θήβα αρχίζει ο “βλάχικος γάμος” που ξεκινά με το προξενιό δύο νέων, συνεχίζει με το γάμο και τελειώνει την Καθαρά Δευτέρα με την πορεία των προικιών της νύφης και το γλέντι των συμπεθέρων. Όλες αυτές οι διαδικασίες είναι γεμάτες από σατυρική αθυροστομία, κέφι, γλέντι και χορό.
  • Γενικά, σε όλη την Πελοπόννησο σφάζουν χοιρινά από τα οποία φτιάχνουν διάφορα άλλα τρόφιμα, μεταξύ των οποίων πηχτή, τσιγαρίδες, λουκάνικα, γουρναλοιφή και παστό.
  • Τέλος, στην Πάτρα, την πρωτεύουσα του ελληνικού Καρναβαλιού έχουμε το έθιμο της Γιαννούλας, της κουλουρούς. Η Γιαννούλα ήταν υπαρκτό πρόσωπο του Μεσοπολέμου, η οποία ζούσε πουλώντας κουλούρια. Είχε έμμονη ιδέα ότι είναι δούκισσα της Αμερικής, αρραβωνιασμένη με τον πρόεδρο Ουίλσον (ή Ιούλσο όπως τον αποκαλούσε), ο οποίος ήταν παράφορα ερωτευμένος μαζί της και θα ερχόταν να την παντρευτεί. Οι ντορατζήδες (φαρσέρ) καλλιεργούσαν την τρέλα της και κάθε χρόνο γινόταν ο μεγάλος ντόρος, δηλαδή ο γάμος της Γιαννούλας. Συγκεκριμένα, η «τελετή» περιελάμβανε άφιξη του Ουίλσον με πλοίο στο λιμάνι και άνοδό του στην Άνω πόλη όπου θα τελούνταν ο γάμος με τη Γιαννούλα. Την τελευταία, όμως, στιγμή πριν έρθει ο παπάς δύο χωροφύλακες συλλαμβάνουν τον Ουίλσον επειδή δεν ήταν εντάξει το διαβατήριό του (κάθε φορά με άλλη αιτία). Αυτό το έθιμο έχει διατηρηθεί μέχρι και σήμερα και πλέον ντύνουν κάποιον νύφη ή χρησιμοποιείται ένα ομοίωμα νύφης. Τα πατρινά δρώμενα για την Τσικνοπέμπτη δε σταματούν εδώ, καθώς εκατοντάδες Πατρινοί από το μεσημέρι στήνουν ψησταριές σε κάθε σημείο της πόλης, ακόμα και έξω από τα καταστήματα, τα σχολεία και τις δημόσιες υπηρεσίες και όλα κορυφώνονται το βράδυ με άφθονο φαγοπότι.

 

 

TheoMentz

Πετάω μαζί με τις μάγισσες, ιππεύω δράκους, κάνω σκανταλιές μαζί με τα ξωτικά και κολυμπάω μαζί με τις γοργόνες, αλλά κατά βάθος είμαι ένα απλό παιδί.

No Comments

Post a Comment